NEDEN ADAM GB BR SOL PARTMZ YOK
Son günlerde bu ve buna benzer laflar sk sk duyar olduk. Aslnda son günlerde sözü lafn gelii. Kendimizi bildik bileli bu söylenir durur.
Yant ksa ve net mi? “çünkü adam gibi Solcumuz yok.” Böyle demek her eyi çözer mi?
Soldan medet uman kesimler, sosyal çevreler, snflar Sol olduunu söyleyen partilerden medet ummaktalar ya bir ey olduu da yok.
Olmas da beklenmemeli bence. Mevcutlar üzerinden “Sol” politikalar üretmek bence oldukça zor. Zor dan da öte “Sol” görünümlü mevcut partilere yerlemi kadrolarla politika üretmek zaten mümkün deil.
Bunun nedenlerini irdelemeye kalkmak bu yaznn snrlar içerisinde mümkün deil gibi. Yine de deneyelim:
1960 l yllardan sonraki aydnlanma süreci, kendi Sol, sosyalist aydnlarn yaratmaya balamt. Sol politikalar, çözüm önerileri ve bunlarn nasl hayata geçirilecei üzerine ciddi bir birikim olumaya balamt. Ancak Sol aydnlanma birikiminin önünü kesmeyi hedefleyen faist saldrlar Sol unsurlarn doal geliimini sekteye uratm, Sol kendini savunma gereksinimini bilinçlenme sürecinin önüne koymaya balamak durumunda braklmt. Egemen snflarn amaçlad tam da buydu. Göreceli Demokratik ortam içerisinde geliip serpilen, kitlelerle ba kurma yolunda önemli araylar içerisinde olan ve bu dorultuda önemli admlar atan sosyalist unsurlarn devletin silahl güçlerinin hedefi haline getirilmelerinin yolu açlm bulunuyordu.
Hedef haline gelmek için bütün sol, sosyalist unsurlarn silahl savunma örgütlenmesi içerisine girmelerine de gerek yoktu. Bir ksmnn bu savunma hali içerisinde yer almas bile devlet terörünün ya da bir takm örgütlenmi faist terör örgütlerinin saldrlarnn açklanmasna yarayan bir durumdu.
Kamuoyunun kimin silahl olduu kimin saldrgan olduu yolunda özel bir algsnn olmas da mümkün deildi. Sac faistlerin, artk silahl ve saldrgan olduklar imaj verilen sol’a saldrs veya silahl; devlet içerisinde palazlanm silahl kimi çevrelerin; eli silahl, düzeni silahl bir kalkmayla ykmaya hazr sol’a kar devleti ve düzeni koruma çabas olarak alglanmaya baland.
Bu algnn yaratlmas sac silahl siyasal çevrelerin ve gerici iktidarlarn iini kolaylatrmt. Sonraki evrede demokratik bir biçimde geliip serpilen Sol siyasa artk barç olmayan yöntemlerle ezilmeye balanmt.
Bu kaba baskc yok etme süreci Sol entelektüel bilinçlenme ve geliimin sekteye uramasn hedefliyordu. Öyle bir noktaya gelinmiti ki artk “sol” da bile bilinçlenme süreci yerine “savunma hali’ni öne çkarmak durumunda braklm; savunma hali siyasal, snfsal örgütlenme ve bilinçlenme sürecinin önüne geçmitir.
Bu süreç 12 Mart döneminde devletin, daha çok da sivil faist guruplar taeron olarak kullanan kimi çevrelerinin saldrlar ile devam ederken; 12 Eylül’le siyasal erk sahipleri artk devletin gücünü dorudan kullanmay seçmitir. Siyasal kadrolar, partiler, örgütler, sendikal ve sosyal çevreler youn bir bask altna alnm; yldrma, kaçrtma, yok etme süreci amanszca sürdürülmütür.
Sonuçta 12 Eylül kasrgasnn görünür etkilerini ortadan kaldrlmaya çalld, sözüm ona demokratik bir ortamla geçildiinde silahl eyleme katlsn katlmasn; bu ülkenin göz bebei Sol siyasal hareketin önemli unsurlar, önder kadrolar, siyasal birikim sahipleri ya yldrlm, ya kaçrlm, kaçrtlm; fiziksel olarak yok edilmi; fiziksel olarak yok edilemeyenler psikolojik olarak örselenmi hale getirilmi, geride kalanlarn büyük çounluu yldrlm, siyasal alann dna sürülmütür.
Vakfedilen, vakfedilmekle övünülen yldrlm kuaklarn çocuklar bile bizzat bu kuan insanlar tarafndan özenle, titizlikle siyasal sürecin dnda tutulmu; apolitik insanlar yetitirilmeye balanmtr.
Derken “Sol” adna birileri çkmaya balamtr siyasal arenaya. Ama bunlar, bu Sol adna konutuunu öne sürenler artk o bir zamanlarn deneyimli, birikimli, sol, sosyalist insanlar deildir. Bir zamanlar onlarn gölgesinde geçinen, ön planda olmayan, hiçbir iddias olmayan bir takm sempatizan düzeyinde siyasal bilince sahip insanlar, özellikle kurulan legal Sol görünümlü partiler içerisinde, parti projelerinde boy göstermeye balamlardr.
Elbette ki bu Sol siyasal bilinç anlamnda “ham” unsurlar, muhalif tavrlarn snfsal anlamda keskinletirmek yerine daha kolay olan ve kitlenin genel düzeyine ve de toplumun getirildii geri noktaya hitap eden faydac, popülist tavrlar benimsemekte gecikmemilerdir.
Giderek günlük siyasette faydac, günübirlik çkar hesaplar ve popülist politikalar -tam da kadrolarn bu yaps nedeniyle- kalc hale gelmi; “sol” olarak genel kabul gören partiler özellikle CHP, SODEP, SHP, DSP gibi partiler bir türlü gerçek “sol” kimlie kavuamam; söylem olarak içi boaltlm “sol” jargonla konuan; eylem olarak sistemin gerekleri dorultusunda ve sistemle bütünleen örgütlenmelere dönümütür.
ÖDP gibi projeler de, gerçek siyasal sosyalist bilincin kadrolarda bulunmay nedeniyle bir türlü Sol kimlik edinememi, kitleleri kapsama kucaklama adna dier partilere benzer popülist politikalar buraya da egemen olmutur.
Gerek darbelerle balayan apolitizasyon ve depolitizasyon süreçleri ve gerekse bu süreçlerin basklad eski solcularn kendiliinden gelitirdikleri; kendi çocuklar üzerinde onlar koruma, kollama adna sürdürdükleri apolitizasyon süreçlerinin olumsuz yansmalar Türkiye’de “adam gibi” bir Sol parti’yi brakn; adam gibi bir Sol potansiyelin ortaya çkmasn engellemitir.
Elbette ki bu olumsuz tablonun ortaya çkmasnda Türkiye’de göreceli demokratik dönemlerde, toplumsal bilincin gelitii dönemlerde sol’a meyleden kesimin meyletme nedenleri arasnda ekonomik yaam standartlarnn daha çok rol oynamas gelmektedir.
Yani demem o ki; Türkiye’de insanlar Sol’a yönelten önemli saiklerin arasnda karnlarnn aç olmas gelmekteydi. Bu kendiliinden Sola yöneli, elbette ki süreç içerisinde siyasal bilinçle pekitiinde bir anlam ifade edebilecekti.
Böyle olmad içindir ki Sol eilimleri siyasal bilinçle, snfsal bilinçle pekitirilmedii için solculuklar iman düzeyinde kalm birçok insan; sadece iman ettii için Solcu olmutur, Solcu saylmtr. Snfsal bilinçle donanmam; arlkl olarak imanla pekitirilmi Sol anlay sahiplerinin siyasal-toplumsal süreç içerisinde hzla savrulmasna; siyasal sistemle, kokumaya yüz tutmu toplumsal alglarla bütünlemesine neden olmutur.
Akçal konularda toplumsal ya da yerel merkezi yönetimlerde bir yere gelenlerin hzla savrulmasnn; ksa sürede yamac, gözü aç bireyler haline gelmesinin nedeni budur.
Toplumun genel algsna göre Sol olarak tanmlanan partilerin seksenli yllarda yerel yönetimlere gelmeleri bu bozulma sürecini hzlandrmtr.
Sol bir partinin yerel yönetime gelirken kadro diye beraberinde tad insanlarn hemen büyük çounluu bu sebeplenme ekonomisinden pay almay çok ksa sürede örenmeyi baarmlardr.
Bal tutan parman yalar, felsefesine srf bal tutamad için kar çkan birinin muhaliflii bal kâsesinin kendi eline tututurulmasna kadardr.
Yllar önce bir ÖDP li dostumla karlatmda ona, parti nasl gidiyor,diye sormutum. Bana çok çarpc bir ey söylemiti. Gitmiyor, demiti. Nedenini sorduumda ise, kimse eitlik istemiyor; herkes ayrcalk peinde, demiti. Bu çok yaln bir dorudur. Bu sokaktaki insana yani halka öretilen, benim çkarm ne? dir, bana ne düüyor?’dur. Aslnda hiç popülizm yapmaya gerek yok. Sradan insan malzemesi bozulmutur bir kere. Toplumsal snfsal çelikilerin tavana vurduu bir dönemde bu denli toplumsal duyarszln nedeni de tam budur. Bu ayn zamanda CHP’nin de SHP’nin de DSP’nin de ÖDP ve benzerlerinin de yaad skntnn nedenidir. Ne bu partilerde doru snfsal, siyasal bir önderlik kaygs vardr; ne de kitlelerin böyle bir talebi.
Kitlelerin talebinin olmay nedeniyle Sol politikalarn daha sabrl bir biçimde gelitirilmesi; özellikle bu dönemde snfsal bilinçlenmeye ve donanma daha fazla önem verilmesi gerekmektedir. Ne var ki böyle bir ey yukarda saydm partilerde imkânsz gibi bir eydir. Çünkü bu partilerin yönetici kadrolar Sol’a açlmay engelleyen nitelikte insanlardan olumutur.
Türkiye’de mevcut partilerin birçounun “öretilmi solculuk” , muhaliflik anlay, ya arkaik milliyetçilikle, ya da arkaik cemaatçilikle snrldr.
Bu partilerin Sol’a açlmasnn önündeki engel bizzat bu partilerin bünyesinde yer alan insanlardr.
Solculuk diye yutturulan eyler pespaye bir popülizm, arkaik milliyetçilik, ayn derecede arkaik mezhepçilik, cemaatçilikten baka eyler olmamaktadr.
Peki de ne olacaktr bu memleketin hali?
Her eyden önce halk indinde Sol olarak kabul gören partilerde politika yapanlarn ve politika yapma biçiminin deimesi gerekiyor. Bu mümkün mü? Oldukça zor.
Tek bir yolu var gibi; o da bu partilerin öncelikle üye yapsnn deitirilmesi; deyim yerindeyse bu partilere önüne gelenin üye yaplmas. Suyun banda oturanlarn yapt gibi çarafl- çaputlularn kaydedilmesi deil. Ancak bu partilere üye olanlarn saysnn artmas ve sadece partiye gidip gelmeleri bile bir avuç üyeye göre politika yapan politikac taslaklarnn ezberini bozacaktr, diye düünüyorum. Bu uygulama bu partilerde göreceli de olsa bir düzelmeye yol açabilir.
Çözümse biraz uzun vadeli gibidir.
Gerçek bir Sol partiyi- sosyal demokrat, sosyalist veya komünist - oluturacak kadrolarn, bu günden kendi bünyesi içerisine genç unsurlar çekebilen, tabann gençlerin oluturaca ve gerçekten de sosyalist söylemin egemen olduu, egemen klnd partilerden çkaca da açktr.